طبقه بندی عامل این بیماری :

این بیماری ، از انواع بیماریهای ویروسی میباشد . ویروس عامل این بیماری از خانواده Orthomyxooviridae میباشد . این ویروس خود ، مشتمل بر دو نوع A و B میباشد . امروزه تمامی ویروسهایی که در آزمایشات جداسازی میشوند از نوع A این ویروس و از زیر رده های H5 و H7 می باشند .

توان مقاومت عامل این بیماری در برابر عوامل فیزیکی و شیمیایی :

دما : ویروسی که سبب بروز این بیماری می شود ، در مدت زمان سه ساعت در 56 درجه سانتی گراد و همچنین در مدت زمان سی دقیقه در 60 درجه سانتی گراد غیر فعال می شود .

PH : عامل این بیماری در PH اسیدی غیر فعال میشود .

عوامل شیمیایی : عامل این بیماری توسط Oxidisin ، سدیم ، دودسایل سولفات ، حلالهای چربی و  بتاپروپیولاکتین غیر فعال میشود .

مواد ضد عفونی کننده : عامل این بیماری توسط فرمالین و عوامل آیودین غیر فعال میشود .

شرایط بقای این بیماری :

این ویروس توانایی این را دارد که در یک دوره طولانی در بافتهای بدن ، مدفوع و همچنین آب بصورت زنده و فعال باقی بماند .

همه گیر شناسی :

این بیماری جزء بیماریهایی است که در سطح بالایی از سرایت قرار می گیرد .

میزبانان :

ویروس آنفولانزای حاد طیور بیشتر از مرغها و بوقلمونها بدست آمده و جدا شده است . تصور اینکه تمامی گونه های پرندگان در برابر این بیماری آسیب پذیر باشند ، منطقی بنظر میرسد .

انتقال :

ü      تماس مستقیم با ترشحات پرندگان بیمار ، بخصوص با مدفوع آنها .

ü      غذا ، آب ، لباس و یا تجهیزات آلوده .

ü      بطور معمول پرندگان آبزی و همچنین پرندگان دریایی ، این ویروس را به گله های طیور انتقال می دهند .

ü      همچنین تخم مرغهای شکسته آلوده ، میتواند جوجه ها را در انکوباتور آلوده کند .

منابع ویروس :

ü      مدفوع .

ü      ترشحات تنفسی .

نکته : ویروس حاد این بیماری ممکن است که بصورت فعال و در یک دوره طولانی در مدفوع ، بافت و آب آلوده باقی بماند .

نحوه وقوع این بیماری :

بروز ویروس حاد و یا ضعیف نوع A آنفلوآنزا در سراسر دنیا صورت می گیرد . ویروس آنفلوآنزای حاد نوع A طیور ( HPAI ) و زیر رده های H5 ، H7 و HA آنرا بطور معمول میتوان از پرندگان آزاد در اروپا و یا هر نقطه دیگری در دنیا یافت .

شیوع آنفلوآنزای نوع HPAI طیور بین سالهای 1983 تا 1984 در پنسیلوانیای آمریکا ثبت شده است . این ویروس اخیرا نیز در استرالیا ، پاکستان و مکزیک شیوع پیدا کرده است .

اخیرا شواهدی بدست آمده است که نشان میدهد ویروس ضعیف H5 میتواند جهش پیدا کرده و به یک ویروس حاد تبدیل شود . عفونت HPAI بندرت دیده میشود و نمیتواند با ویروسهای نوع ضعیف ترکیب شود .

نشانه های بیماری :

دوره کمون این بیماری بین سه تا پنج روز می باشد .

نشانه های کلینیکی :

ü      افسردگی شدید .

ü      کاهش شدید تولید تخم مرغ .

ü      ادم سطحی ، همراه با تورم .

ü      خونریزی در سطح خارجی غشاء .

ü      مرگ ناگهانی ( گاهی اوقات تا صد درصد جمعیت گله ) .

ü      اقدام به جداسازی ویروس این بیماری به نشنه های نهایی احتیاج دارد .

ضایعه ها :

نکته : این ضایعات ممکن است در مواردی که مرگ ناگهانی ( Sudden Death ) دیده میشود بروز نکنند .

ü      خونریزیهای شدید عضلانی .

ü      Dehydration .

ü      ادم در عضله Sub Cutaneus در نواحی گردن و سر .

ü      ترشح چرک از حفرات بینی و دهانی .

ü      خونریزیهای مداوم و شدید .

ü      خروج بیش از حد موکوس از نای .

ü      احتقان و پرخونی شدید کلیه و در برخی از موارد همراه با رسوباتی در توبولها .

ü      خونریزی و از بین رفتن تخمدانها .

ü      خونریزی در سطح موکوسی Proventriculus .

ü      خونریزی در دیواره سنگدان و همچنین نازک شدن دیواره آن .

ü      خونریزی در بافتهای لنفوئیدی موکوس روده .

نکته : ضایعات این بیماری در بوقلمونها شبیه مرغهاست . اردکهای آلوده به HPAI ممکن است هیچگونه نشانه کلینیکی را از خود نشان ندهند .

تشخیص های اشتباه :

ü      وبای نوع حاد پرندگان .

ü      بیماری نیوکاسل .

ü      بیماریهای تنفسی ، بخصوص Laryngoteracheitis .

تشخیص های آزمایشگاهی :

شیوه انجام این کار :

شناسایی عامل بیماری :

• واکسیناسیون جوجه های نه تا یازده روزه .
• آزمایش انتشار ایمنی برای اطمینان از وجود ویروس نوع A آنفلوآنزا .
• ارزیابی درجه کشندگی : ارزیابی IVPI در مرغهای چهار تا هشت هفته ایی .

آزمایشهای سرولوژیکی :

• Haemagglutination Test .
• آزمایش بازدارنده Haemagglutination .
• انتشار ایمنی در ژل آگار .

نمونه برداری :

شناسایی عامل بیماری :

نمونه برداری از ترشحات کلوآک و یا نای و مدفوع پرندگان زنده یا مدفوع و ارگانهای مشترک پرندگان مرده .

آزمایشات سرولوژیک :

نمونه برداری از خون و یا سرم .

مراقبت و کنترل بیماری :

این بیماری هیچگونه درمانی ندارد .

اقدامات بهداشتی :

ü      اجتناب و جلوگیری از ارتباط میان پرندگان اهلی و پرندگان وحشی ، بخصوص پرندگان آبزی .

ü      اجتناب از ورود پرندگانی که از نظر بیماری وضعیت مشخصی ندارند بداخل گله .

ü      کنترل رفت و آمد افراد .

ü      اقدام به ضد عفونی و پاکسازی محیط .

ü      همسن بودن گله ها ( پیشنهاد میشود که جفتها در کنار هم قرار گیرند ) .

اقداماتی که در هنگام بروز این بیماری باید صورت بگیرند :

ü      کشتار تمامی پرندگان .

ü      انهدام و دور ریزی لاشه ها و تمامی محصولات با منشا حیوانی .

ü      پاکسازی و ضد عفونی کردن محیط .

ü      پس از بروز این بیماری حداقل 25 روز تا شروع دوره بعدی فاصله گذاشته شود .

اقدامات پزشکی و درمانی :

در گذشته تحقیق برای تهیه واکسنی بر علیه HPAI صورت گرفته است ،  ولی بدون رسیدن به نتیجه ایی مناسب پایان پذیرفته است . بهرحال در شیوع آنفلوآنزای مرغی که اخیرا در پاکستان و مکزیک روی داد این واکسن برای جلوگیری از پخش سریع بیماری بکار برده شد .

منابع :

Classified As An OIE List A Disease ( A150 ) .

Chapter 2.1.14. In The Manual Of Diagnostic Test And Vaccines For Terrestial Animals .

World Animal Health .

Current Animal Health Status ( Disease Information )

And

Oie WebSite .

تهیه ، تنظیم و ترجمه :

علیرضا گائینی . دانشجوی رشته دکترای دامپزشکی . دانشگاه آزاد اسلامی . واحد گرمسار .

شهریور ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و چهار خورشیدی .

آنان که آفتاب را به زندگی دیگران ارزانی می دارند ، خود نیز از آن بی بهره نخواهند ماند .