این بیماری ، یک بیماری مسری باکتریایی است با توزیع و پخش جهانی که بوسیله باکتری Pasteurella Mutocida  ایجاد می شود . بسیاری از پرندگان وحشی و اهلی برای ابتلای به این بیماری مستعد میباشند . نوع حاد این بیماری ممکن است سبب مرگ سریع و یا ناگهانی بشود . ضایعات این بیماری معمولا در پرندگانی با سن بیشتر از شانزده هفته روی می دهد .

نشانه های این بیماری :

نشانه های نوع حاد بیماری:

ü      بطور معمول مرگ ناگهانی تنها نشانه میتواند باشد .

ü      تب .

ü      کاهش اشتهای پرندگان .

ü      پرهای آشفته و نامرتب .

ü      مدفوع سبز رنگ آبکی .

ü      تخلیه موکوسهای چرکی از دهان .

ü      سختی در عمل تنفس .

سایر نشانه ها نیز شامل :

ü      Syanosis .

ü      تورم در برخی از نقاط بدن .

نکته :

پرندگانی که از این بیماری نجات می یابند ، به احتمال زیاد بصورت مزمن به این بیماری دچار شده اند .

نشانه های نوع مزمن بیماری:

بروز نوع مزمن این بیماری ممکن است بعلت آلودگی پرنده با نوعی از باکتری با ارگانیسم پائین باشد .

ü      تورم موضعی در مفاصل .

ü      تورم موضعی در کف پا .

ü      تورم موضعی در حلق .

ü      تورم موضعی در چشمها .

نکته :

پرندگانی که از نوع مزمن این بیماری نجات می یابند ممکن است که بصورت ناقل باقی بمانند .

ضایعات :

بطور کلی ممکن است که بسیاری از ضایعات در هنگام بروز این بیماری مشهود نباشند .

ضایعات نوع حاد بیماری:

در ابتلا پرنده به نوع حاد این بیماری ، ارگانیسمهای فعال بیماری در سراسر جریان خون و در بدن پخش میشوند . این عملکرد موجب پرخونی ارگانهای داخلی ، عضلات و پوست میشود .

ضایعات نوع مزمن بیماری : 

ضایعات نوع مزمن این بیماری شامل موارد فوق میباشد :

ü      پرخونی در برخی از ارگانها .

ü      خونریزی در ریه ها ، قلب ، روده و بافتهای چربی .

ü      متورم شدن کبد و تغییر رنگ آن به قرمز تیره .

ü      وجود جوشهای سفید بر روی کبد .

ü      وجود مواد پنیری شکل در حفره شکمی .

ü      تورم صورت .

ü      پاره شدن زرده در حفره شکمی .

نحوه بروز این بیماری :

در موارد حاد ، دوره این بیماری کوتاه بوده و دو تا سه روز میباشد . در مراحل اولیه این بیماری مرگ و میر پنج تا پانزده درصدی اغلب معمول می باشد . اگر این مرگ و میر بین دو تا پنج درصد در ماه باشد نوع مزمن بیماری روی داده است . پرندگانی که به نوع مزمن این بیماری مبتلا شده اند ، ممکن است بمیرند ، برای یک دوره طولانی مریض باقی بمانند و یا بهبود یابند . درصد بالایی از پرندگانی که بیمار بوده اند در عین اینکه هیچگونه علائمی را نشان نمیدهند ، ممکن است ناقل بمانند .

انتقال :

ü      بروز برخی از شرایط استرس ( جمعیت بیش از حد ، هوای سرد ، غیر بهداشتی بودن مزرعه ) میتواند عاملی برای شروع این بیماری باشد .

ü      انتقال پرندگان ، تجهیرات و یا افرادی که با پرندگان بیمار تماس داشته اند به گله های سالم .

ü      جوندگان آلوده .

ü      آب آشامیدنی آلوده .

ü      چرکهای مترشحه از بینی .

ü      مدفوع پرندگان آلوده .

نکته :

لاشه پرندگانی که به سبب این بیماری مرده اند بسیار مسری است . بنابراین این لاشه ها بایستی منهدم شوند ، سوزانده شوند و یا خاک شوند .

تشخیص :

تشخیص قطعی تنها زمانی امکان پذیر است که عامل این بیماری جدا شده و سپس در آزمایشگاه شناسایی شود . تعیین نوع زنجیره باکتری ممکن است در انتخاب واکسن بکمک دامپزشک بیاید . البته در صورتی که واکسیناسیون نیز قسمتی از برنامه پیشگیری و کنترل باشد .

تشخیصهای اشتباه :

ü      بیماریهای مزمن تنفسی .

ü      آنفلوآنزای مرغی ( Fowl Plague ) .

ü      سکته .

ü      نیوکاسل .

ü      تیفوئید طیور ( Salmonella Gallinarum ) .

درمان :

داروهای Sulpha و همچنین آنتی بیوتیکها میزان مرگ و میر را در نوع حاد این بیماری کاهش می دهد .

بایستی به این نکته توجه کرد که در صورت آلودگی گله به این بیماری ، پرندگان سالم را بایستی از بیمارها جدا نمود . لاشه ها را نیز باید منهدم کرد .

پیشنهاد میشود که برای انهدام لاشه ها یا آنها را سوزاند و یا در عمق مناسبی دفن کرد .

پیشگیری :

ü      جلوگیری از ورود پرندگان آزاد به مزرعه .

ü      سختگیری در کنترل رفت و آمد افراد به داخل مزرعه .

ü      کنترل ورود و خروج جعبه ها ، تجهیزات و بسته های طیور به داخل مزرعه .

ü      خرید اقلام مورد نیاز مرغداری از منبع مطمئن و غیر بیمار .

واکسیناسیون نیز ممکن است در پیشگیری از بروز بیماری تاثیر گذار باشد . بهر حال انواع مختلفی از باکتری P. Multocida وجود دارد ( سیزده نوع Serotype ) . در حال حاضر سه نوع واکسن تجاری وجود دارد . در برخی از موارد برای تاثیر گذاری مطمئن واکسن بر روی گله عامل بیماریزا را جدا کرده و با سفارش به کارخانه سازنده دارو ، واکسن را تهیه می کنند .

نویسنده :

Morton Bell

منبع :

Oie Web Site .

تهیه ، تنظیم و ترجمه :

علیرضا گائینی . دانشجوی رشته دکترای دامپزشکی . دانشگاه آزاد اسلامی . واحد گرمسار .

شهریور ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و چهار خورشیدی .

آنان که آفتاب را به زندگی دیگران ارزانی می دارند ، خود نیز از آن بی بهره نخواهند ماند .